ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’i ülkenin “hasta adamı” olarak nitelendirerek, ülkenin ekonomik sıkıntılarının doğrudan onun yönetiminden kaynaklandığını belirtti. Trump, Hamaney’i İran’ın varlıklarını “teröre” harcamakla suçlarken, sert ekonomik yaptırımların İran’ı müzakere masasına getireceğini ve halkı için daha iyi bir gelecek sağlayacak gerçek bir anlaşmaya yol açacağını ifade etti.
Bu çarpıcı açıklama, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin giderek arttığı bir döneme denk geldi. Özellikle ABD’nin 2018’de nükleer anlaşmadan (JCPOA) tek taraflı çekilmesinin ardından İran’a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koyması, bölgedeki tansiyonu zirveye taşımıştı. Trump yönetimi, İran’ın nükleer programı, balistik füze geliştirme faaliyetleri ve bölgesel vekalet savaşlarındaki rolü nedeniyle Tahran’a maksimum baskı uygulamaya devam ediyor.
Trump’ın Sert Sözleri ve “Hasta Adam” Tanımı
Başkan Trump, Twitter üzerinden yaptığı açıklamalarda ve gazetecilere verdiği demeçlerde, Ayetullah Ali Hamaney’i hedef aldı. Trump’a göre Hamaney, sadece İran’ın dini lideri değil, aynı zamanda ülkenin tüm problemlerinin ve ekonomik çöküşünün mimarı. “İran’ın ‘hasta adamı’ Ayetullah Hamaney’dir. O, ulusunun hazinesini teröre harcıyor. Halkı acı çekiyor ve bu Hamaney yüzünden,” ifadelerini kullandı. Bu benzetme, tarihte Osmanlı İmparatorluğu için kullanılan “Avrupa’nın hasta adamı” terimini anımsatarak, İran’ın mevcut durumunun vahametini vurguladı.
Yaptırımların Etkisi ve Trump’ın Talepleri
ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlar, özellikle petrol ihracatı ve bankacılık sektörünü hedef alarak İran ekonomisini derinden etkiledi. Trump, bu yaptırımların işe yaradığını ve İran liderliğini zor durumda bıraktığını savundu. Başkan, Hamaney ve diğer İranlı liderlerin, ülkelerinin “teröre” kaynak ayırmak yerine kendi vatandaşlarının refahına odaklanması gerektiğini belirtti. Trump’ın çağrısı netti: “İran halkı, liderlerinin terörü desteklemesi yerine onların iyiliği için çalışmasını hak ediyor.”
Trump, İran ile yeni bir anlaşma yapmaya hazır olduğunu da yineledi. Ancak bu anlaşmanın, mevcut nükleer anlaşmadan çok daha kapsamlı ve İran’ın bölgesel davranışlarını da kapsayan “gerçek bir anlaşma” olması gerektiğini vurguladı. “Eğer bir anlaşma yapmak isterlerse, kimi arayacaklarını biliyorlar,” diyerek, topu İran’ın sahasına attı. Bu durum, Tahran’ın ABD’nin baskısına nasıl yanıt vereceği konusunda belirsizlikleri artırıyor.
- Kim: ABD Başkanı Donald Trump.
- Kime: İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney ve İran devleti.
- Ne: Hamaney’i “hasta adam” olarak nitelendirdi ve İran’ın ekonomik sorunlarının sorumlusu olarak gösterdi.
- Neden: ABD’nin nükleer anlaşmadan çekilmesi ve İran’a uyguladığı yaptırımlar bağlamında, Tahran’ı müzakere masasına çekmek ve politikasını değiştirmeye zorlamak.
- Ne Zaman: ABD-İran geriliminin yüksek olduğu bir dönemde.
- Nasıl: Sosyal medya (Twitter) ve basın açıklamaları aracılığıyla.
ABD’nin bu tür sert açıklamaları ve uyguladığı “maksimum baskı” politikası, İran’ın uluslararası ilişkilerde yalnızlaşmasına ve ekonomik olarak zor günler geçirmesine neden oluyor. İran ise bu baskılara rağmen nükleer programını sınırlı bir şekilde geliştirmeye devam ederken, bölgesel etkisini sürdürme çabasında. İki ülke arasındaki gerilimin seyri, Orta Doğu’nun geleceği üzerinde önemli bir etkiye sahip olmaya devam ediyor.