Kazakistan, nesli tükenmiş Turan kaplanlarının (veya Amur kaplanlarının) doğal yaşam alanlarına geri dönmesini sağlamak amacıyla devasa bir ağaçlandırma projesine imza attı. Ülke, yalnızca bu yıl 1 milyon fidan dikerek, 2021’den bu yana toplamda 4.5 milyon ağaç ve çalıyı toprakla buluşturdu. Bu çabalar, kaplanların gelecekte yeniden özgürce dolaşabileceği “tugay” adı verilen nehir kıyısı orman ekosistemlerini restore etmeyi hedefliyor.
Bu iddialı proje, dünya çapında nesli tükenmiş büyük bir kedinin ilk uluslararası yeniden yerleştirme girişimi olma özelliğini taşıyor. Proje, biyoçeşitliliği artırmanın yanı sıra, bölgenin ekolojik dengesini yeniden kurma potansiyeliyle de büyük önem taşıyor.
Kaplanların Geri Dönüş Yolu: Tugay Ormanları Nasıl Yeniden Canlanıyor?
Kazakistan hükümeti, Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) ve yerel toplulukların iş birliğiyle yürütülen bu projenin temel amacı, kaplanlar için yeterli ve sağlıklı bir yaşam alanı oluşturmaktır. Bu, sadece kaplanların değil, aynı zamanda onların av popülasyonlarının da desteklenmesi anlamına geliyor. Proje, İle-Balkaş Devlet Tabiatı Koruma Alanı’nda yoğunlaşıyor.
Neden Kaplanlar İçin Ağaç Dikiliyor?
- Yaşam Alanı Restorasyonu: Turan kaplanlarının doğal yaşam alanları olan tugay ormanları, geçmişte tarım, su yönetimi ve insan faaliyetleri nedeniyle büyük ölçüde yok edildi. Ağaçlandırma, bu ormanları yeniden canlandırarak kaplanlara güvenli bir sığınak sağlıyor.
- Av Popülasyonunun Artırılması: Tugay ormanları, kaplanların besin zincirini oluşturan yaban domuzu, kızıl geyik ve ceylan gibi otçul hayvanlar için de hayati öneme sahip. Ormanların yeniden inşası, av popülasyonlarının büyümesini destekleyerek kaplanların sürdürülebilirliğini güvence altına alıyor.
- Ekolojik Denge: Kaplanlar, ekosistemin tepe avcıları olarak biliniyor. Onların geri dönüşü, otçul popülasyonlarını dengeleyerek bitki örtüsünün aşırı otlanmasını engeller ve genel ekosistem sağlığını iyileştirir.
Nerede ve Ne Zaman?
Ağaçlandırma çalışmaları, Kazakistan’ın güneydoğusunda, Balkaş Gölü yakınlarındaki İle Nehri deltasında yer alan İle-Balkaş Devlet Tabiatı Koruma Alanı‘nda gerçekleştiriliyor. Proje, 2021 yılında başlatıldı ve o tarihten bu yana her yıl düzenli olarak fidan dikimleri yapılıyor. Bu yılki kampanyada tek başına 1 milyon fidan toprakla buluşturuldu. Kaplanların ilk etapta 2025 yılına kadar bölgeye salınması bekleniyor.
Nasıl Bir Yol Haritası İzleniyor?
Proje, sadece ağaç dikmekle kalmıyor, aynı zamanda kapsamlı bir strateji izliyor:
- Fidan Seçimi: Bölgenin doğal bitki örtüsüne uygun kavak (Turanga), sazlık ve çeşitli çalı türleri tercih ediliyor.
- Su Yönetimi: İle Nehri’nden gelen suyun tarımsal kullanım nedeniyle azalması, sulak alanları ve ormanları olumsuz etkilemişti. Proje, su kaynaklarının daha etkin ve sürdürülebilir yönetimi için çözümler üretiyor.
- Topluluk Katılımı: Yerel halkın projelere aktif olarak katılımı sağlanarak, koruma bilincinin artırılması ve sürdürülebilir uygulamaların benimsenmesi teşvik ediliyor.
- Bilimsel Takip: Dikilen fidanların büyümesi, ormanların gelişimi ve av popülasyonlarının artışı bilimsel yöntemlerle izleniyor. Kaplanların salınmasından sonra da popülasyonları ve davranışları yakından takip edilecek.
Bu kapsamlı ve uzun soluklu proje, Kazakistan’ı küresel biyoçeşitlilik koruma çabalarında öncü bir ülke konumuna getiriyor. Eğer başarılı olursa, Turan kaplanları yüzyıllar sonra anavatanlarına geri dönecek ve bu da dünyadaki diğer nesli tükenme tehlikesi altındaki türler için umut verici bir örnek teşkil edecek.